Globalizacija

Uredio/la Miljana Živić

April 13, 2021

Globalizacija predstavlja proces koji je vezan za 20. vek, učinio je da se kapitalizam proširi na čitav svet. Najjednostavnije rečeno, dolazi do širenja kapitalističke ekonomije u globalnim razmerama i svet postaje jedna celina sa jedinstvenom podelom rada.

Kapitalistička svetska ekonomija zasniva se prvenstveno na:

  1. akumulaciji privatnog kapitala – jedan čovek ima puno kapitala, materijalnog bogatstva, odnosno novca; 
  2. eksploataciji u proizvodnji; 
  3. prodaji za profit na tržištu.

Države su na vrlo različitim nivoima uslovile neka opšta pravila i stvorile međunarodnu saradnju, po pitanju globalizacije. Razmislite o trendovima, brendovima, pojavama koje su zastupljene na svetskom nivou, istovremeno i u našoj državi. Postoje li razlike?

Globalizacija predstavlja i povezivanje u ekonomiji, ali ne samo u ekonomskom životu već i u kulturi u svakodnevnom životu. Pre svega, zbog pojave radija, televizije a onda i interneta, možemo da saznamo šta se desilo na drugom kraju planete i samim tim neke pojave postaju globalne i masovne. Primera radi, coca-cola je verovatno najpoznatiji globalni brend, zatim nosimo markiranu, brendiranu odeću. 

Američki sociolog Imanuel Volerstin je podelio čitav svet na: centar, poluperiferiju i periferiju

Centar – predstavlja najbogatije, najrazvijenije zemlje i najveće vojne sile, kao što su SAD i Rusija, zemlje zapadne Evrope, Japan, Australija.

Periferija – predstavlja najsiromašnije zemlje u kojima se nalaze niskokvalifikovani radnici. To su zemlje istočne Evrope, Azije i neki delovi Afrike.

Poluperiferija – predstavlja manje zavisne zemlje od centra i periferije, koje imaju nešto razvijeniju ekonomiju od periferije. U poluperiferiju spadaju nekadašnje zemlje Sovjetskog saveza i zemlje Mediterana, Evropa, i Srbija spada u zemlje poluperiferije.

Prema Volerstinu, centar dominira svetskom ekonomijom i ekspolatiše ostatak sistema. Periferija obezbeđuje sirovinu centru, koju centar dalje ekspoatiše. Dok je poluperiferija rezidualna kategorija, odnosno nalazi se između, ona obuhvata regione između. Centar ima slobodni rad, periferija ima prisilni rad ili prinudni rad, dok poluperiferija predstavlja središte kmetstva i ima poluslobodni status. Suština kapitalizma koncentrisana je u centru, u slobodnom radu, u slobodnom odlučivanju i slobodnom tržištu rada kvalifikovanih radnika, a prinudno tržište rada za niže kvalifikovane radnike nalazi se u periferiji. Upravo ovako navedena kombinacija predstavlja zapravo ključ kapitalizma. 

Ne treba zaboraviti ni da globalizacija donosi i nove društvene pokrete, nove profesije i nova zanimanja, novi način života i percipiranja istog. Sve što je nekada bila samo zamisao, danas sa sve dostupnijim sadržajima možemo se informisati na različite načine, učiti i „zaviriti“ u sve sfere društvenih dešavanja. 

Da li je globalizacija donela samo pozitivne tokove društvu i svetskom poretku generalno ili su ona negativna potisnula pozitivna koja su vidljivija i opipljivija?

Razmislite o tome.

Literatura:

Sreten Petrović i Milovan Mitrović (2008): „Sociologija: za III razred stručnih i IV razred gimnazije“ 

Sociologija za treći razred srednjih stručnih škola i za četvrti razred gimnazija, Grupa autora, Zavod za udžbenike 2012 Beograd.

Slični tekstovi!

 

Pojedinac, kultura i društvo

Pojedinac, kultura i društvo

Razvoj društvenih nauka pratile su brojne promene, no, pre nego što su se razvile
društvene nauke, postojali su teoretičari koji su se bavili isključivo ljudskom
prirodom. Smatrali su da je čovekova druga priroda – kultura.

read more
Sociološke discipline

Sociološke discipline

Savremena sociologija razgranala se na veći broj samostalnih disciplina-posebnih sociologija. Zato se pre može govoriti o sociologiji u množini, kroz prizmu njenih grana, odnosno disciplina. Brojne discipline izučavaju vezu jedne društvene pojave sa društvom u celini, čime doprinose razvoju opšte nauke o društvu i razumevanju društvenih pojava i procesa u sveukupnosti njihovih varijeteta. Tačan broj socioloških disciplina nije poznat, jer se postojeće discipline konstantno razvijaju, dajući materijal za nastanak novih subdisciplina, koje svojim osamostaljivanjem daju novu, zasebnu disciplinu. Neke od najznačajnijih socioloških disciplina su: sociologija kulture, sociologija rada, sociologija grada (urbana sociologija), sociologija sela (ruralna sociologija), sociologija morala, sociologija masovnih komunikacija.

read more
Maks Veber

Maks Veber

Maks Veber (1864-1920) Biografski podaci          Maks Veber rođen je u Erfurtu (Pruska) u protestantskoj porodici. Kada je Veber imao 5 godina, njegova porodica odlučuje da se preseli u Berlin, gde njegov otac započinje...

read more
Metod sociološkog istraživanja

Metod sociološkog istraživanja

Sama reč “metod” potiče od grčke reči methodos što znači put ili način kako da se dođe do nekog saznanja odnosno do neke istine. Metodologija je logička disciplina koja proučava metod i razvija sva njegova logička načela. Istraživanje najčešće predstavlja proveru...

read more
Sociologija porodice

Sociologija porodice

Sociologija porodice je jedna od mnogobrojnih socioloških disciplina, koja proučava interakciju porodice, kao osnovne ćelije svakog društva i samog društva u celini. Bavi se analizom različitih tipova porodičnih odnosa, proučavanjem funkcija porodice i njenim istorijskim razvojem.

read more
Socijalizacija ličnosti

Socijalizacija ličnosti

Termin socijalizacija se u sociologiji koristi sa naglaskom na uticaj socijalne sredine na razvitak ličnostii. Francuski sociolog Emil Dirkem je koristio ovaj termin da bi označio događanje podruštvljenja čoveka, tj. delovanje društvenih uslova na oblikovanje ljudske...

read more