Pojam sociologije

Uredio/la Damjan Petrović

September 6, 2020

Uvod u sociologiju

Sociologija je opšta nauka o društvu koja služi istinitom poznavanju društveno kulturne sredine u kojoj mi živimo.

 Za sociologiju je karakterističan takozvani “globalni sociološki pristup” svakoj društvenoj pojavi. Takođe, za sociologiju se kaže da je ona i fundamentalna nauka (jer je ona izvor iz kojeg izlaze sve posebne društvene nauke) i teorijska (jer nastoji da otkrije i formuliše opšte uslove u kojima jedna društvena pojava utiče na drugu nezavisno od prostora i vremena).

 Termin “sociologija” potiče od latinske reči “societas” (društvo) i grčke reči “logos” (nauka).

 Osnivač sociologije je Francuski mislilac Ogist Kont koji je 1839. godine dao ime ovoj nauci (sredina 19. veka).

 Za sociologiju se još kaže da je ona nauka o društvu u krizi. Zadatak sociologije je da objasni i razume pojave u društvu,  ulogu i mesto pojedinaca u društvu, da objasni procese u društvu, kako je društvo funkcionisalo nekad, a kako funkcioniše danas.

Proučavati društvo znači razumeti ga u celini. Sociologiju interesuje kako to delanje pojedinaca utiče na društvo kao celinu, ali i na koji način društvo dela na pojedinca.

Npr.  Ukoliko pobegnete sa časa ili ako imate veći broj neopravdanih od dozvoljenog broja, dobijate ukor odeljenskog starešine i škola vas kažnjava. S druge strane ukoliko ceo razred pobegne sa časa, a vi ostanete, vršnjaci će vas osuđivati.

Upravo za ovakve probleme u društvu je sociologija vezana. Važno je da u sociologiji razlikujemo dva osnovna saznajna plana:

  1. Makrosociološki 
  2. Mikrosociološki

Makrosociologija ima dva osnovna predmeta proučavanja:

  1.  Proučavanje globalne društvene structure
  2.  Proučavanje globalnih društvenih promena  (društvena pokretljivost i društveni razvoj).

 Mikrosociologija proučava međuljudske odnose unutar malih društvenih grupa.

 To je sve ono što čini svakodnevni način društvenog života koji žive konkretni pojedinci i grupe u određenom prostoru i vremenu.

Iz sociologije, kao opšte nauke, tokom vremena razvile su se i posebne grane sociologije:

1) Sociologija morala

2) Sociologija kulture

3) Sociologija religije

4) Sociologija politike

5) Sociologija umetnosti

6) Sociologija porodice…

Osnovni principi naučnog saznanja

Teorija je skup ideja kojima se nešto objašnjava, međutim, sociološka teorija se razlikuje od obične, ne na osnovu toga šta objašnjava, već na način na koji to ona čini.

 Sociološka teorija se oslanja na nekoliko principa naučnog saznanja:

  1.  Objektivnost, znači uzimanje u obzir sve raspoložive podatke koji se tiču pojave koju istražujemo bez obzira na to da li će nam ti podaci koristiti ili ne.
  2.  Proverljivost, znači da svi podaci koje koristimo moraju biti provereni od strane drugih istraživača.
  3.  Pouzdanost, znači da obavljamo istraživanje pridržavajući  se istraživačkih pravila.
  4. Preciznost, znači da u istraživanju koristimo merenje kad god je to potrebno.
  5. Sistematičnost, znači da u svojim saznanjima pokušavamo da povežemo razne pojave.
  6. Opštost, znači da se trudimo da između proučavanih pojava nađemo određene pravilnosti.

Nominalizam i realizam

Neki sociolozi misle da su sličnosti posledica interakcija, a drugi misle da su sličnosti uticaj koji društvo ima na pojedince.

Jednostavno rečeno, nominalisti vide pojedince koji postoje, a društvo je za njih zamišljena mreža odnosa u koje oni stupaju.

 Nasuprot njima, realisti vide društvo kao nešto što je realno, odnosno nešto što stvarno postoji.

Pozitivizam i antipozitivizam

 Pozitivistički usmereni sociolozi smatraju da u suštini nema razlike između prirodnih i društvenih nauka, tako da, ono što važi za fiziku i biologiju, važi i za sociologiju. Oni tvrde da sociolozi mogu posmatrati, meriti i kvantifikovati (brojčano izraziti) ponašanje ljudi i na osnovu toga mogu uočiti pravilnosti u društvenom životu.

 Znači, pozitivizam je pravac koji se zalaže za znanje zasnovano na iskustvu, odnosno na činjenicama koje se mogu posmatrati i meriti (nešto što je vidljivo).

 Antipozitivistički orijentisani sociolozi smatraju da postoji velika razlika između sociologije i prirodnih nauka. S obzirom na to da od predmeta istraživanja zavisi izbor metoda koji ćemo koristiti, nije moguće primenjivati iste metode i za prirodne i za društvene nauke.

Objašnjenje i razumevanje

 Pozitivistički orijentisani sociolozi smatraju da je krajnji cilj sociologije objašnjenje društvenih pojava.

Objasniti neki pojedinačni događaj znači dati odgovor na pitanje “zašto”. Objasniti znači dovesti u vezu pojavu koju treba objasniti (eksplikandum) sa uslovima koji predstavljaju njen uzrok (premisa).

 Vrste objašnjenja:

  1. Deduktivni model, zasniva se na upotrebljavaju logike kada želimo nešto da objasnimo.
  2. Objašnjenje po verovatnoći, uključuje predviđanje, odnosno verovanje da bi se nešto moglo desiti.
  3. Funkcionalno objašnjenje, želi da ukaže na funkciju neke pojave. Ova vrsta objašnjenja je karakteristična i za prirodne nauke.
  4. Genetičko objašnjenje, objašnjava poreklo nastanka neke pojave.

Razumevanje je način na koji shvatamo neko značenje (značenje nekog pojma npr.)

Slični tekstovi!

 

Pojedinac, kultura i društvo

Pojedinac, kultura i društvo

Razvoj društvenih nauka pratile su brojne promene, no, pre nego što su se razvile
društvene nauke, postojali su teoretičari koji su se bavili isključivo ljudskom
prirodom. Smatrali su da je čovekova druga priroda – kultura.

read more
Sociološke discipline

Sociološke discipline

Savremena sociologija razgranala se na veći broj samostalnih disciplina-posebnih sociologija. Zato se pre može govoriti o sociologiji u množini, kroz prizmu njenih grana, odnosno disciplina. Brojne discipline izučavaju vezu jedne društvene pojave sa društvom u celini, čime doprinose razvoju opšte nauke o društvu i razumevanju društvenih pojava i procesa u sveukupnosti njihovih varijeteta. Tačan broj socioloških disciplina nije poznat, jer se postojeće discipline konstantno razvijaju, dajući materijal za nastanak novih subdisciplina, koje svojim osamostaljivanjem daju novu, zasebnu disciplinu. Neke od najznačajnijih socioloških disciplina su: sociologija kulture, sociologija rada, sociologija grada (urbana sociologija), sociologija sela (ruralna sociologija), sociologija morala, sociologija masovnih komunikacija.

read more
Maks Veber

Maks Veber

Maks Veber (1864-1920) Biografski podaci          Maks Veber rođen je u Erfurtu (Pruska) u protestantskoj porodici. Kada je Veber imao 5 godina, njegova porodica odlučuje da se preseli u Berlin, gde njegov otac započinje...

read more
Metod sociološkog istraživanja

Metod sociološkog istraživanja

Sama reč “metod” potiče od grčke reči methodos što znači put ili način kako da se dođe do nekog saznanja odnosno do neke istine. Metodologija je logička disciplina koja proučava metod i razvija sva njegova logička načela. Istraživanje najčešće predstavlja proveru...

read more